Foto zmiany

Losowy album

Zostań współautorem !

Napisz do nas


Nasze Statystyki Odwiedzin
Hasło - sprawdzam
stat4u

Mord w Nienadówce


Ruskie przyszły

Święcone dla schizmatyków, uchodźców znad Donu w naszym kościele.

  • 15 IV - po południu przyjechało - pod strażą niemiecką - kilkadziesiąt wozów z rodzinami i zakwaterowali w Nienadówce dolnej.
Około 6-stej wieczorem przyszło dwóch mężczyzn do mnie i prosili, abym im poświęcił "Paschę". Porozmawiałem z nimi, byli bardzo grzeczni i powiedziałem, żeby przybyli do kościoła z "darami wielkanocnymi" do poświęcenia. Przybyło do kościoła kilkudziesięciu mężczyzn i niewiast. Organista zagrał na organach, odśpiewał pieśń wielkanocną, a ks. proboszcz, pobłogosławiwszy dary, życzył obecnym "Wesołego Alleluja". Prawie wszyscy płakali i dziękowali za poświęcenia "Paschy". Na drugi dzień wyjechali z Nienadówki.
  • 26 VII - przybyli Sowieci do Nienadówki.

Tak wyglądały pierwsze spotkania mieszkańców Nienadówki z Rosjanami, zanotowane przez ks. Michała Bednarskiego w kronice. Nie brakowało też i innych, o których przypominamy w innych artykułach. Kim byli schizmatycy - uchodźcy z nad Donu, możemy tylko przypuszczać. Konwojowani przez Niemców nie byli jeńcami, a raczej ewakuowanymi rodzinami żołnierzy, oficerów, (np. SS Galizien, ROA gen. Własowa. Armie te złożone z byłych żołnierzy radzieckich walczyły przy boku armii niemieckiej.


Poniżej przedstawię historię jeńca NKWD, Rosjanina zamordowanego bestialsko w Nienadówce. Musiało minąć sporo lat, by ta historia znów ujrzała światło dzienne. Pomijam nazwisko człowieka, który to opowiedział, a miał wtedy kilkanaście lat i był naocznym świadkiem tego okrucieństwa NKWD. Jak wynika z jego opowiadania ta historia musiała wydarzyć się gdzieś pod koniec 1944 roku.

* * * * *

Po wyzwoleniu Polski centralnej zimową porą wieczorem, oddział żołnierzy sowieckich prowadził drogą przez Nienadówkę od strony Trzebosi grupę jeńców. Grupa jeńców była spora liczyła około 200 osób w mundurach niemieckich jak i rosyjskich. Po dotarciu do centrum wsi, ulokowano ich w budynku mleczarni i w część w budynku starej szkoły.

Nazajutrz rano kilku żołnierzy rosyjskich prowadziło przez podwórko Honoraty Walickiej, trzech jeńców, byli oni w samej bieliźnie. Jeńcy szli na śmierć. Skazani byli prowadzeni do niewielkiego lasku, rosnącego niedaleko zabudowań od strony południowej. Jeden z konwojujących strzeli do prowadzonego jeńca trafił go jednak tylko w ramię. Ranny zaczął uciekać, konwojujący chciał strzelić do niego powtórnie i w tym momencie broń się zacięła. Strzelający dogonił rannego i bił go kolbą karabinu po głowie, aż tamten przestał się ruszać. Pozostałym dwóm wyrok jakby odroczono. Oprawcy nie mieli czym wykonać na nich wyroku, zabrali ich z powrotem do budynku mleczarni.

W ten sam dzień około 11 przed południem sowieci poprowadzili pozostałych jeńców w kierunku Trzebuski. Podobno zamordowano ich wszystkich w turzańskim lesie.

Powracam teraz do jeńca, który został zatłuczony w lesie. Jakieś pół godziny po odejściu oprawców, ranny jeniec, ociekający krwią zaczął dobijać się do drzwi domu domu Ożoga, ale mu nie otworzyli, następnie poszedł do domu Chmiela (był grabarzem), tam też drzwi pozostały zamknięte. W końcu trafił do domu Wawrzyńca Wosia, tu drzwi nie były zamknięte, więc wszedł do środka. Ranny jęczał z bólu, zbiegli się zwołani sąsiedzi, radzono co robić. W końcu uzgodniono, że ranny i tak nie ma szans na przeżycie i trzeba zgłosić tę sytuację do "ruskich". Tak też zrobiono. Po chwili przyszedł żołnierz rosyjski, zabrał rannego na pole i tam go zastrzelił.

Wojciech Krzanowski i Wojciech Ożóg zbili trumnę z desek złożyli w niej ciało zabitego i wraz z grabarzem Chmielem pochowali go na miejscowym cmentarzu, gdzieś "na wale".


* * * * *


"mleczarnia" - budynek w centrum wsi, dziś m.in. Bank, biblioteka,PUB Piwnica.
"stara szkoła - naprzeciw kościoła.
"na wale" - miejsce gdzie chowano samobójców, przy samym płocie.

Pewno wielu uzna, że takie historie powinny być przemilczane, powinny odejść wraz z tymi, których dotyczy. Opowiedziana historia może się nie spodobać np. ze względu na to, że ówcześni mieszkańcy nie umieli lub nie chcieli pomóc temu rannemu. Trudno dziś tłumaczyć ich zachowanie, może się po prostu bali. Ruskimi straszono ich od zawsze, NKWD szalało po wsiach. Nie nam osądzać zachowania ludzi z tamtych czasów, bo nikt tak naprawdę nie wie jak postąpiłby sam w podobnej sytuacji.

W opowiadaniu jest jeszcze jeden ciekawy szczegół, wszystkich jeńców po prowadzono w stronę Trzebuski, miano ich zlikwidować w lasie turzańskim. Czy miejsce zwane "Mały Katyń" jest również spoczynkiem jeńców, którzy w zimowy wieczór zatrzymali się na krótką chwilę w Nienadówce ?

Write a comment

Comments: 0

About | Privacy Policy | Cookie Policy | Sitemap
Copyright © Bogusław Stępień - 08/05/2013