Foto zmiany

Losowy album

Zostań współautorem !

Napisz do nas


Nasze Statystyki Odwiedzin
Hasło - sprawdzam
stat4u

Nienadówka na starych mapach

Nienadówka
Zastanawialiście się jak nasza wieś wyglądała dawniej, ponad 200 lat temu ? Zdjęć, obrazów czy zwykłych rysunków pokazujących chaty, krajobraz nie ma i nie będzie. Jest jednak coś,co pokazuje wieś jako całość. Są to stare mapy. Na stronie było ich dotychczas kilka, jednak ograniczały się one do nazwy i usytuowania, bez szczegółów. Prócz tych kilku, dodałem dwie, które zachwycą na pewno każdego. Są to prawdziwe dzieła ówczesnych kartografów Cesarstwa Austro - Węgierskiego. Mapa powstała w latach 1779-1783, a więc około dziesięciu lat po I rozbiorze Polski w roku 1772, kiedy to zostaliśmy, częścią Imperium Habsburgów, mieszkańcami krainy zwanej Galicją.
Druga szczegółowa mapa powstała w latach 1861-1864, tuż przed Powstaniem Styczniowym. Ciekawie zaznaczona jest na niej rzeczka płynąca przez Nienadówkę, wygląda imponująco. Zdaje się, że w ten sposób zostały zaznaczone tereny zalewowe w razie powodzi, wyznaczając bezpieczną linię zabudowy wsi.

Mapy dość sporych rozmiarów, mogą otwierać się powoli, ale warto poszukać na nich samej wsi jak i jej okolic, zwrócić uwagę na oznaczenia obiektów takich jak folwarki, krzyże, kapliczek, młyny, karczm czy wiatraków. Jeśli znalazłeś link do ciekawej mapy, prześlij go do mnie.


Rok - 1772
 Rok I rozbioru Polski. Najstarsza mapa, na której możemy odnaleźć wieś Nienadówkę. Mapa, do której zaprowadzi Nas link poniżej, przedstawia województwo ruskie.W jego wschodniej części leży ziemia przemyska, do której wtedy należeliśmy. Zainteresowani innymi województwami Rzeczpospolitej, również je znajdą w tym Atlasie dawnej Rzeczpospolitej.

Województwo ruskie (1772)



Rok - 1775
 Grawerowana i ręcznie barwiona "Nowa mapa Królestwa Galicji i Lodomerii, z Księstwem Bukowiny". Wiele na niej nie zobaczymy - ot małe kółko i nazwa wsi Nienadówka. Może tylko zastanawiać, że o ile nazwa Nienadówki pozostaje bez zmian, to już okoliczne miejscowości mają spore zniekształcenia w nazwach.

maps.geshergalicia.org/



1779-1783
 Zastanawialiście się jak nasza wieś wyglądała nie 100, ale ponad 230 lat temu ? Pierwszy rozbiór Polski nastąpił w roku 1772, zostaliśmy częścią Imperium Habsburgów. Kilka lat później powstała dokładna mapa krainy zwanej Galicją. Z zainteresowaniem pewno wszyscy przestudiują rozmieszenie nieistniejących już budynków, gościńców, czy naturalnych strumyków. Ciekawy fragment Nienadówki Górnej pod lasem. Spory staw na Świerkowcu, spiętrzał wodę na potrzeby znajdującego się tam młyna.
Całkowity brak zabudowań w tej części wsi po stronie północnej. Nienadówka Dolna z kolei, to brak drogi w końcowej części wsi, w kierunku Trzebosi. Zaznaczono również tylko trzy krzyże przydrożne, miejsca te są upamiętnione do dziś. Mapa powstała w latach 1779-1783, a więc około dziesięciu lat po I rozbiorze Polski, w roku 1772, kiedy to zostaliśmy częścią Imperium Habsburgów, mieszkańcami krainy zwanej Galicją.

Galicia (1779-1783)



Rok - 1790
 Kiedy znalazłem tę mapę i zobaczyłem pisownię poszczególnych nazw miejscowości, zaraz przypomniała mi się scena filmu "Jak rozpętałem II wojnę". Oficer niemiecki usiłuje przeliterować i zapisać nazwisko "Brzęczyszczykiewicz"

maps.geshergalicia.org/



1824
 Mapa okolic miejscowości: Kolbuszowa, Sokołów, Leżajsk, Głogów, Rzeszów i Łańcut. Oryginał znajdziecie na stronach

Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego



1861-1864
 Mapa powstała w latach 1861-1864, tuż przed Powstaniem Styczniowym. Sporo na niej zmian. Zastanawia mnie zaznaczony krzyż w lesie przy drodze, powyżej miejsca nazwanego "Czekaj". Krzyż jest widoczny po powiększeniu tej części mapy. Czy ma coś wspólnego z przekazywaną do dziś w Nienadówce starą historią:
..W lesie przy drodze, którą podążali znajdował się kurhan, w którym spoczywali zmarli na cholerę w 1853 roku. Trochę dalej grób powstańców zamordowanych przez żandarmerię austriacką..

Mapa powstała 10 lat po pochowaniu gdzieś w lesie zmarłych na cholerę i miejsce mogło już być oznaczone dla pamięci. Niestety,dziś w tym miejscu, po tym krzyżu nie ma już śladu. Mogiła powstańców miała się znajdować troszkę dalej. Posuwając się dalej od oznaczonego krzyża, jest skrzyżowanie leśnych traktów. Na tym skrzyżowaniu, kilka metrow nad ziemią, wisi na drzewie niewielka kapliczka, czy może to jest miejsce zamordowania przez żandarmów austriackich, ukrywających się tam Powstańców Styczniowych. Zgadzałaby sie wtedy kolejność miejsc mijanych przez idących na odpust na Przewrotne. Wracając do mapy, staw pod lasem na Świerkowcu zniknął, a z nim i młyn wodny. Troszkę dalej jest zaznaczony nowo powstały wiatrak. Nie wiem czy do dziś, ale kiedyś tę część wsi nazywano i oznaczano na mapach jako "Podmłynie". Wiatraków w sumie oznaczono trzy. Przybyło też krzyży, w całej wsi zaznaczono 5 miejsc i 3 kapliczki w jej górnej części. Obszar, gdzie dziś jest ośrodek zdrowia, wstronę kościoła zniknęło sporo zabudowań, a powyżej wygląda, że powstał jakiś folwark. Patrząc od niego w lewo, zauważyć można nowo założony cmentarz. Ciekawie zaznaczona jest na niej rzeczka płynąca przez Nienadówkę, wygląda imponująco. Zdaje się, że w ten sposób zostały zaznaczone tereny zalewowe w razie powodzi, wyznaczając bezpieczną linię budowy domostw. Starsi na pewno pamiętają pastwiska, ogrody, a na nich często sadzawki. Przy dzisiejszej zabudowie, trudno sobie wyobrazić, że jeszcze kilkadziesiąt lat temu, idąc do kogoś po drugiej stronie rzeki, trzeba było się sporo nogami naprzebierać.

Galicia (1861-1864)



1878
 Mapa okolic miejscowości: Rzeszów i Łańcut. Spezialkarte der österreichisch-ungarischen Monarchie

The Library of Congress, Washington, DC, USA



1885
 Mapa okolic miejscowości: Kolbuszowa, Sokołów, Leżajsk, Głogów, Rzeszów i Łańcut. Oryginał znajdziecie na stronach

Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego



1890
 Mapa okolic Łańcut, Rzeszów

brak dokładnej daty

Atlas geologiczny Galicji



1910 -1914
 Mapa okolic miejscowości: Kolbuszowa, Sokołów, Leżajsk, Głogów, Rzeszów, Łańcut Przemyśl. Oryginał znajdziecie na węgierskiej stronie

http://lazarus.elte.hu/



1915
 Kolejna mapa austriacka okolic Kolbuszowej, Sokołowa, Leżajska, Głogowa, Rzeszowa, Łańcuta i Przemyśla. Dobrze oznaczone stałe i widoczne z daleka punkty orientacyjne w terenie Jest jedenaście krzyży, w tym trzy na kamiennym postumencie, ale tylko dwie kapliczki. Zaznaczono też pięć działających wiatraków.

Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego



1938
 Tym razem mapa, która przedstawia ówczesne województwo lwowskie. Nienadówka podzielona jest nie tylko na Górną i Dolną, ale wymienione są jej odrębne nazwy, które do dziś funkcjonują. Od zachodu: Nienadówka Górna - "Podmłynie", brak jednak nazwy "Kmiecie" W Dolnej oznaczono część nazywaną "Pustki" "Kalwaria" "Majdan". Mapa posiada objaśnienia symboli, którymi oznaczano różne punkty na mapach. Z Interesujących mnie stałych punktów w Nienadówce, oznaczone tylko jeden krzyż i jedną kapliczkę.
W Nienadówce Górnej kręciły się trzy wiatraki. Jest oczywiście wiele innych oznaczeń, jak np. leśniczówka w lesie nie opodal "G. Czekaj". Co oznacza ta nazwa ? Sądziłem, że "Czekaj" to leśny strumyk wpadający do Świerkowca. Po raz pierwszy widzę dodaną literkę "G." Przed II wojną na polskich mapach czasem tą literką oznaczano Gajówki. Oryginał z Atlasu Geologicznego Galicji, znaleziony na stronach

Wojskowyego Instytu Geograficznego



1940
 Mapa ciekawostka - to ta sama co powyżej. Jest jednak kolorowa i pochodzi z niemieckich zbiorów. To właśnie takimi mapami posługiwał się okupant niemiecki poruszając się w naszych okolicach. Oryginał z Atlasu Geologicznego Galicji, znaleziony na stronach

Archiwum Map Wojskowego

Comments: 0

About | Privacy Policy | Cookie Policy | Sitemap
Copyright © Bogusław Stępień - 08/05/2013